200
bin yıl önce Eski Marmara'nın sahilleri, bugünkü kıyı çizgisinden
daha da içerideki bir çizgiye ilerlemesine neden olan deniz
istilası (Tireniyen Transgresyonu) nın etkisi altında kalır.
Gelibolu Yarımadası'nı Bolayır ve Eceabat boğazlarından aşarak
Eski Marmara'yı bir adalar denizine çeviren bu deniz istilası
sonrasında oluşan kıyı çizgisi, günümüz kıyılarından birkaç
kilometre kadar içeriye, vadi içlerine kadar ilerlemiştir. Genelde
kum- çakıl ve karbonat çimentodan oluşan kıyı çökelleri; litoral
bölgenin deniz kabukları Ostrea edulis, Loripes lacteus,
Mytilus galloprovincialis, Pinna, Balanus
ve deniz algleri ile birlikte fosilleşerek bugünkü fosil kıyıları
meydana getirmiştir.
Günümüze
kadar yer yer korunabilmiş, kimi erezyonla yok olmuş kimi de
insan tarafından yok edilmiş 200 bin yıllık bu kıyılar; Kuzey
Marmara'da, ve de güneyde Çanakkale-Lapseki arasında, doğuda
İzmit Körfezi kıyılarında; özellikle iri deniz kabuklusu Ostrea
edulis ve yalıtaşı işaretçi seviyeleri ile tanınan irili
ufaklı çökel toplulukları şeklinde gözlenir.
Gezinin
ilk durağı Marmara Formasyonu nun tip kesiti niteliğindeki
Gaziköy Lokalitesi olacaktır. Gaziköy KAF ın
Marmara Denizi batı ucundan dışarı çıktığı ve Ganos Fayı adını
aldığı yerin hemen güneyindeki yerleşim alanıdır. Yanı başında
Ganos dağı ya Işıklar Dağı yaklaşık 1000 m yükseltisiyle bölgeye
ayrı bir özellik verir.
Buraya
ulaşım; Tekirdağ sonrasında Naip köyü devamında Ganos Dağının
vadisi içine sıkışmış tarihi özellikleri ve şarap fabrikası
ile dikkati çeken Uçmakdere köyünden sonra dağ
yolu ile sağlanır. Doğa güzelliklerinin yanı sıra bölge jeolojik
özellikleriyle de önemlidir ve bir çok araştırmaya konu olmuştur.
Gazi Köyün hemen yanındaki tepede denizel çökel depoların tabandan
tavana kadar tüm litolojik ve fosil özellikleri gözlenebilecektir.
Bu
denizel depolardan günümüze kadar korunabilenler, depolanma
alanlarının paleocoğrafyası ve tektonik etkilerden kaynaklanan
olaylar nedeniyle farklı yükseltilere sahiptir. Bölgesel yükselmenin
izlerini taşıyan bu depolar Eski Marmara Denizi'nin sahil fasiyesleriyle
temsil olan Marmara Formasyonu'nu oluşturur. Bu çökelleri yer
yer örten Cardium, Murex içeren Holosen yaşlı
genç depoların da Marmara Formasyonu ile birlikte bugünkü deniz
seviyesinden yüksekte bulunuşu bölgede sıkışma kontrollü tektonik
rejimin halen sürdüğünün kanıtıdır.
Bu
lokaliteden sonra bölgedeki diğer önemli bir depo da Gelibolu
girişindeki Kumlu bent ve sonrasında Gelibolu
yerleşim alanı içindeki Hamzaköy Lokaliteleridir.
Bu depolar gerek fosilleri gerekse litolojik özellikleri nedeniyle
görülmeğe değer nitelikler taşır.
Gelibolu
dan yaklaşık 10 km sonra İyisu mevkiinde bölgenin
ikinci önemli denizel deposu denizden yaklaşık 20 m yükseltisi
ile dikkati çeker. Diğer önemli özelliği Marmara Formosyonu
nun işaretçi seviyesi Ostrea edulis düzeylerini içermesidir
